Jak budować organizacje obywatelskie – relacja Marka z wyjazdu do Asociacio Col-lectiu Eco-actiu

Na przełomie listopada i grudnia 2023 roku w ramach projektu Erasmus+ Mobility i kontynuując edukację w zakresie agroekologii oraz budowania kompetencji w pracy grupowej odbyłem kolejną już wizytę job shadowing, tym razem w katalońskiej organizacji Asociacio Col-lectiu Eco-actiu.

Organizacja zajmuje się edukacją na rzecz aktywnego i świadomego obywatelstwa, budowania organizacji i zaangażowania, nawigowania w procesach grupowych, przeciwdziałania wypaleniu. Obecnie nie prowadzi działalności agroekologicznej, w związku z nasiloną suszą w regionie. Ogród, który w minionych latach był w stanie wyżywić społeczność kilkudziesięciu osób, przy obecnym deficycie wody pozwala na krótkie okresy hodowli w ograniczonej skali.

W ramach 2 -tygodniowej pracy w katalońskim stowarzyszeniu opowiedziano mi o pomysłach, narzędziach oraz technologii retencji wody, którą stowarzyszenie planuje zastosować w regionie w celu przywrócenia całorocznej uprawy ogrodu, ale też nieuprawianych dotąd połaci ziemi. Będą to głównie powierzchnie zbierające, baseny i zbiorniki magazynujące deszczówkę. Dodatkowo opracowany został dokładny plan upraw uwzględniający możliwość i odległość nawadniania, zapotrzebowanie wodne poszczególnych roślin. Wszystko to z uwzględnieniem opinii specjalistów, badania gleby i możliwości jej ewentualnej rekultywacji. Choć ilość pracy koncepcyjnej i wiedzy zaangażowanej w ten projekt wydaje się niesamowita, to coś co na pewno nie pozwala zachować dobrego samopoczucia to fakt, że nie ma wśród osób w ogóle nadziei na poprawę sytuacji. Przeciwnie, raczej panuje przekonanie, że jest to przedsmak tego, co czeka ich w kolejnych latach, stąd też potrzeba rozszerzenia upraw na wypadek zachwiania jeszcze bardziej lokalnej produkcji.

Stowarzyszenie ulokowane jest u podnóża Pirenejów. Lokalny krajobraz i przyroda monumentalne w swym pięknie potrafią też być bardzo surowe i wymagające. Życie w takim otoczeniu zmusza do dostosowania, ale również pełniej pozwala uczyć się z przyrody. Była to też istotna część mojej edukacji, gdzie nacisk kładziono na obcowanie z otoczeniem nastawione na rozumienie krajobrazu, charakteru fauny i flory. Nie na darmo projekt edukacyjny stowarzyszenia Ulex czerpie swą nazwę od rośliny- kolcolista, a jeden z głównych modułów edukacyjnych to radykalne połączenie z naturą (RNC- Radical Nature Connection).

Główna część mojej pracy i uczenia się w stowarzyszeniu polegała na poznawaniu stosowanej metodologii w rozumieniu istniejących ruchów społecznych, przyjętych przez nie teoriach zmiany i cykli uczenia się organizacji. Analizowaliśmy każdy z poszczególnych elementów również z metodologią i praktykami, współzależnościami i kolejnością. Do analizy używaliśmy między innymi modelu SWOT ((Strengths – silne strony, Weaknesses – słabe strony, Opportunities – szanse, okazje i Threats – zagrożenia), ale też mniej znanych modeli jak PEST, VUCA, mapowania linii chronologicznych. Użycie wielu różnych narzędzi pokazało kompleksowość wiedzy na temat organizacji, jej otoczenia, uczenia się oraz procesu zmiany oraz jak dużą rolę odgrywa wizja lub jej brak. Doświadczenie wielu procesów i organizacji jest raczej takie, że tego typu analizy robi się bo jest taki wymóg i stosuje się często jedno z narzedzi: SWOT. Poświęcenie więcej czasu, i wziecie pod uwagę takich elementów jak polityka, ekonomia, czynniki społeczne, technologia (analiza PEST – “political, economic, socio-cultural and technological”) czy złożoność, zmienność, niejednoznaczność, niepewność (VUCA – volatility, uncertainty, complexity and ambiguity), chrolonologia czy dokładne zrozumienie relacji między partnerami, instytucjami i antagonistami (mapowanie) pozwala przygotować znacznie lepiej organizacje na adaptację do zmieniającej i niedającej się przewidzieć przyszłości. Dużą rolę w edukacji i transformacji w ujęciu edukatorów stowarzyszenia odgrywa też połączenie z ciałem i stosowanie wielu ćwiczeń somatycznych. Zapominamy bowiem, że uczenie się nie odbywa się jedynie na płaszczyźnie umysłowej, ale że nasze ciała posiadają wiedzę nabytą nie tylko przez nas w trakcie naszego życia, ale też przez pokolenia przed nami.

Marek G.

Wyjazd odbył się w ramach projektu „EduGlow” finansowanego przez Unię Europejską.