Idee, które nam przyświecają

Jedzenie jest polityczne. To, jak uprawiamy glebę, sposób dystrybucji produktów i ich ceny, wynagrodzenie rolników i wreszcie prawo ludności lokalnej do ziemi – to wszystko ma wymiar systemowy. Jednak dzisiaj te aspekty produkcji żywności są spychane na dalszy plan, a wiedza o pochodzeniu naszego jedzenia – często trudno dostępna.

Dlatego musimy zacząć zwijać długie łańcuchy dostaw i uwolnić ziemię spod presji rynku. Postawić na agroekologię i permakulturę, ale traktować je jako sposób na zmianę całego systemu, a nie losów pojedynczych osób.

Dowodem na to, że metody te mają szansę pomóc zreformować system żywności, są kraje Globalnego Południa, gdzie agroekologia stała się sposobem na lepsze życie, walkę z głodem, ubóstwem i wykluczeniem.

Dlatego, że to czego potrzebujemy dzisiaj najbardziej, to nie budowanie pięknych, ekologicznych schronów w izolacji od reszty społeczeństwa, ale wspólne działanie na rzecz redefinicji systemu żywnościowego i współczesnego rolnictwa. Tak by nikt nie pozostał z tyłu.

Wierzymy, że agroekologia i permakultura mogą stać się częścią wielkiej transformacji systemowej i jako działanie o wymiarze politycznym – naprawić świat. A my chcemy być częścią tej zmiany. 

Geneza fundacji

Fundacja Agro-Perma-Lab (APLab) powstała na zrębach pilotażowego treningu Agro-Perma-Lab: Training Leaders in Agroecology (2019, http://agroekologia.edu.pl), ufundowanego przez LUSH Agroecology & Permaculture Fund. Trening ten został uznany za przykład dobrych praktyk w EU w projekcie Ruralisation oraz opisany w artykule naukowym (Land 2021, 10(2), 214; https://doi.org/10.3390/land10020214).

Wizją APLab od początku było wzmocnienie zdolności organizacyjnych, edukacyjnych i rzeczniczych Sieci Suwerenności Żywnościowej, Nyeleni Polska, która działa w Polsce od 2016 roku. W lipcu 2020 roku, w poczet ufundowania Fundacji Agro-Perma-Lab i dalszej działalności edukacyjnej na rzecz agroekologii została zainicjowana zrzutka społeczna (https://zrzutka.pl/kmtenk).

Wsparcie ponad 100 osób, zapewniło Fundusz założycielski na stworzenie struktur organizacji, która została wpisana do KRS 26 września 2020 roku. 

Część pieniędzy z  akcji crowdfundingu zostało przeznaczone na wzmocnienie projektu APLab NASIONA 2020, w tym założenie pierwszego, pilotażowego Społecznego Domu Nasion. Już od początku swojego istnienia Fundacja realizowała wiele międzynarodowych i krajowych projektów, m.in.:

Lush Agroecology&Permaculture Fund. “AgroPermaLab: Agroecology: Research, Training, Pilot”
Community Seed Bank Academy (Arche Noah Austria) “AgroPermaLab: Seeds, Research, Training, Pilot”
Culture of Solidarity Grant: “The Supermarket Museum” & International Forum of Permaculture Educators”
Centrum Doradztwa Rolniczego: “Przewodniki po permakulturze i agro- i bioróżnorodności”

FAO/Schola Campesina: “TAPE Pilot Research in Agroecology”
Agroecology Fund: “Sharing Knowledge for a Stronger Agroecology Movement in Europe and Central Asia 2022”

Fundację ufundowały Joanna Bojczewska (inicjatorka APLab) oraz Weronika Koralewska, które stanowiły pierwszy Zarząd. 

Deklaracja Agroekologii

Wcielając te idee w czyn, byłyśmy inicjatorkami stworzenia polskiej wersji Deklaracji Agroekologii podpisanej podczas Międzynarodowego Forum na rzecz Agroekologii, które odbyło się w Nyeleni Center w Mali, między 24 a 27 lutego 2015 roku. 

Agroekologia jest sposobem życia i językiem Natury, którego uczymy się jako jej dzieci. Nie jest to po prostu zbiór technik i sposobów produkcji. Nie może być wprowadzana wszędzie w ten sam sposób. Oparta jest na zasadach, które, jakkolwiek mogą być podobne na naszych wszystkich zróżnicowanych terytoriach, mogą być i są wprowadzane w życie na wiele różnych sposobów, gdzie każdy sektor dodaje własne barwy do ich lokalnej rzeczywistości i kultury, jednocześnie szanując zawsze Matkę Ziemię i nasze wspólne wartości.

Praktyki produkcyjne Agroekologii (takie jak uprawa międzyplonów, tradycyjne rybołówstwo, pasterstwo wędrowne, połączenie upraw z leśnictwem, hodowlą zwierząt i rybołówstwem, nawożenie, kompostowanie, stosowanie lokalnych nasion i paszy itd.) oparte są na zasadach ekologicznych, takich jak wspomaganie życia biologicznego w glebie, recykling składników odżywczych, dynamiczne zarządzanie bioróżnorodnością i oszczędność energii bez względu na skalę. Agroekologia drastycznie zmniejsza poziom nakładów zewnętrznych, łączących się z koniecznością zakupów od przedsiębiorstw przemysłowych. Nie używa się chemicznych środków ochrony roślin, sztucznych hormonów, GMO i innych nowych niebezpiecznych technologii.

Terytoria są fundamentalnym filarem Agroekologii. Narody i społeczności mają prawo do zachowania swoich własnych materialnych i duchowych związków z zamieszkiwanymi przez siebie ziemiami. Są uprawnione do zabezpieczania, rozwijania, kontrolowania i rekonstrukcji właściwych im zwyczajowo struktur społecznych i administrowania własnymi ziemiami i terytoriami, w tym łowiskami, zarówno pod względem społecznym, jak i politycznym. Oznacza to pełne uznanie ich praw, tradycji, zwyczajów, systemów praw własności i instytucji, i stanowi o uznaniu prawa narodów do samostanowienia i autonomii.

Zbiorowe prawa i dostęp do Dóbr Wspólnych są głównymi filarami Agroekologii. Dzielimy dostęp do terytoriów, które są domem dla różnych grup ludzi, i mamy rozbudowane zwyczajowe systemy w celu regulacji tego dostępu oraz unikania konfliktów, i chcemy je zachować i wzmocnić.

Różnorodna wiedza i sposoby poznawania właściwe dla naszych narodów są fundamentem agroekologii. Rozwijamy nasze sposoby poznawania poprzez dialog pomiędzy nimi (diálogo de saberes). Nasze procesy uczenia się oparte są na powszechnej edukacji, są horyzontalne i polegają na bezpośredniej wymianie wiedzy (peer-to-peer). Odbywa się ona w naszych własnych ośrodkach szkoleniowych i lokalnie (rolnicy uczą rolników, rybacy rybaków itd., i zachodzi również pomiędzy pokoleniami, wiedzą wymieniają się ludzie młodzi i starsi). Agroekologia rozwija się dzięki innowacjom, badaniom, selekcji upraw i inwentarza żywego, oraz hodowli.

Istotą naszej wizji kosmosu jest niezbędna równowaga pomiędzy naturą, wszechświatem a istotami ludzkimi. Uznajemy fakt, że jako ludzie jesteśmy tylko częścią natury i wszechświata. Dzielimy związek duchowy z naszymi ziemiami i z całą siecią życia. Kochamy nasze ziemie i nasze narody, wiemy, że bez tej miłości nie będziemy w stanie obronić Agroekologii, walczyć o nasze prawa ani nakarmić świata. Odrzucamy przekształcanie w towar jakichkolwiek form życia.

Rodziny, społeczności, kolektywy, organizacje i ruchy społeczne są żyzną glebą, na której rozkwita Agroekologia. Kolektywna samoorganizacja i działanie są tym, co umożliwia rozpowszechnienie Agroekologii, budowanie lokalnych systemów żywnościowych i skuteczny opór wobec korporacyjnej kontroli naszego systemu żywnościowego. Kluczowym elementem jest solidarność pomiędzy narodami oraz mieszkańcami wsi i miast.

Autonomia Agroekologii eliminuje kontrolę globalnych rynków i umożliwia samorządność społeczności. Oznacza to, że minimalizujemy użycie środków kupowanych na zewnątrz. Wymaga to przekształcenia rynków tak, by opierały się na zasadach ekonomii solidarnościowej i etyce odpowiedzialnej produkcji i konsumpcji. Sprzyja powstawaniu bezpośrednich i sprawiedliwych łańcuchów dystrybucji. Implikuje przejrzyste relacje pomiędzy producentami a konsumentami, i opiera się na solidarnym dzieleniu ryzyka i korzyści.

Agroekologia jest polityczna, wymaga ona od nas zakwestionowania i przekształcenia struktur władzy w społeczeństwie. Musimy oddać kontrolę nad nasionami, bioróżnorodnością, ziemią i terytoriami, wodą, wiedzą, kulturą i innymi dobrami wspólnymi w ręce ludzi, którzy karmią świat.

Kobiety i ich wiedza, wartości, wizje i przywództwo mają kluczowe znaczenie dla dalszego rozwoju. Migracje i globalizacja powodują, że kobiety coraz więcej pracują, jednak mają o wiele gorszy od mężczyzn dostęp do zasobów. Zbyt często, ich praca nie jest dostrzegana ani uznawana. Aby Agroekologia mogła osiągnąć swój pełny potencjał, musimy doprowadzić do równej dystrybucji władzy, zadań, podejmowania decyzji i wynagrodzenia.

Ludzie młodzi, wraz z kobietami, stanowią jedną z dwóch głównych społecznych podstaw ewolucji Agroekologii. Agroekologia może zapewnić młodym przestrzeń dla włączenia się w radykalną transformację społeczną i ekologiczną, która rozpoczęła się w wielu naszych społeczeństwach. Na młodych spoczywa odpowiedzialność za przeniesienie w przyszłość kolektywnej wiedzy, której nauczyli się od swoich rodziców, starszyzny i przodków. Są oni sługami Agroekologii dla przyszłych pokoleń. Agroekologia musi wytworzyć dynamikę społeczną i terytorialną, która stworzy możliwości dla młodzieży wiejskiej i doceni przywództwo kobiet.

Statut Fundacji

Statut Fundacji AgroPermaLab kliknij i zapoznaj się z wartościami, jakimi się kierujemy, naszą misją i strategią działania.